Hurrem Sultan, yang dikenali di Barat sebagai Roxelana, dipercayai dilahirkan sekitar tahun 1500 di wilayah Ruthenia, kawasan yang kini terletak dalam Ukraine. Beliau dipercayai bernama asal Anastasia atau Aleksandra Lisowka, anak kepada seorang paderi Kristian Ortodoks sebelum ditawan dalam serangan Tatar Crimean dan dijual sebagai hamba ke Istanbul.

Beliau kemudian dibawa ke istana topkapi dan dimasukkan ke dalam harem diraja empayar Uthmaniyyah. Dalam sistem Uthmaniyyah, harem ialah institusi rasmi yang melatih wanita dalam adab, bahasa, agama dan seni sebelum dipersembahkan kepada sultan.

Hurrem memeluk Islam dan diberi nama “Hurrem” yang bermaksud “yang ceria”. Sumber sejarah mencatatkan beliau menonjol kerana kecerdikan, kepetahan berbicara dan kebolehan menyesuaikan diri dengan budaya istana.

Beliau menarik perhatian Sultan Suleiman the Magnificent, yang menaiki takhta pada tahun 1520. Tidak seperti amalan terdahulu yang mengelakkan perkahwinan rasmi dengan gundik, Suleiman mengahwini Hurrem secara sah sekitar tahun 1533-1534, sekali gus mengangkatnya sebagai Haseki Sultan.

Perkahwinan ini memecahkan tradisi dinasti Uthmaniyyah dan memberi Hurrem kedudukan politik yang kukuh. Beliau melahirkan beberapa anak lelaki termasuk Selim II, yang akhirnya menjadi sultan selepas kematian Suleiman.

Sebagai permaisuri, Hurrem terlibat dalam jaringan politik istana dan menjalin hubungan diplomatik melalui surat-menyurat dengan pemerintah asing seperti Raja Poland. Surat-surat beliau yang masih tersimpan menunjukkan pengaruhnya dalam hal ehwal dalaman dan luar empayar.

Hurrem juga terkenal dengan sumbangan kebajikan melalui pembinaan kompleks wakaf seperti Haseki Sultan Complex di Istanbul yang merangkumi masjid, hospital dan dapur umum. Projek kebajikan ini mencerminkan peranan sosial permaisuri dalam menyokong kesejahteraan rakyat.

Namun, namanya turut dikaitkan dengan konflik perebutan takhta, khususnya dalam kes Sehzade Mustafa, anak Suleiman daripada Mahidevran. Mustafa dihukum bunuh pada tahun 1553 atas tuduhan pengkhianatan, dan beberapa catatan sejarah mendakwa Hurrem serta menantunya, Rustem Pasha, mungkin memainkan peranan dalam mempengaruhi keputusan tersebut.

Walaupun bukti langsung tidak konklusif, peristiwa itu memperlihatkan realiti keras politik pewarisan Uthmaniyyah yang sering melibatkan pembunuhan demi kestabilan dinasti. Hurrem meninggal dunia pada tahun 1558 dan dikebumikan berhampiran Masjid Suleymaniye di Istanbul.

Sejarah mencatatkan beliau sebagai wanita pertama yang memecahkan struktur tradisional harem dan membuka jalan kepada era yang dikenali sebagai “Sultanate of Women”. Fakta-fakta ini menunjukkan bahawa Hurrem Sultan ialah tokoh yang mengubah landskap politik Uthmaniyyah melalui gabungan kedudukan peribadi, pengaruh institusi dan strategi dinasti.